Panel logowania

RODZAJNIK NIEOKREŚLONY

JAKIEGO POCHODZENIA JEST RODZAJNIK NIEOKREŚLONY A?

Rodzajnik nieokreślony A (the indefinite article) pochodzi od liczebnika ONE. Jego użycie ogranicza się do rzeczowników policzalnych występujących w liczbie pojedynczej, gdzie oznacza on jeden z całej klasy (grupy). Znaczenie ONE rodzajnika A nie wzbudza żadnych wątpliwości w konstrukcjach typu:

 

For a day or two (Na jeden lub dwa dni)

Wait a minute! (Poczekaj “jedną” minutę!)

a hundred ( = one hundred ); a quarter ; a score ; etc.

 

A także :

 

A stitch in time saves nine.

An eye for an eye and a tooth for a tooth. (The Bible)

I didn’t have more than a dollar on me.

 

W wielu przypadkach jednak, język angielski jakby “pogodził” etymologicznie  ONE i A, i dlatego spotykamy także takie “dziwne” wypowiedzi jak :

 

What a one is he?

 

Porównajmy także:

 

A: Can a boy carry that plank?

B: No, but a man can.

 

W wielu przypadkach nie byłoby trudności z używaniem rodzajnika nieokreślonego A, gdyby studenci języka angielskiego pamiętali, że wprowadza on często znaczenie a certain. Zatem wypowiedź: 

 

A boy gave a boy a nickel (Chłopiec dał chłopcu piątkę), znaczy dokładnie to samo, co: A certain boy gave a certain boy one nickle (Pewien chłopiec dał pewnemu chłopcu jedną piątkę). Podobnie:

 

Once a whale attacked a ship (Opisowo: Pewnego razu pewien wieloryb zaatakował pewien statek).

 

Natomiast w liczbie mnogiej odpowiednikami A są najczęściej słowa SOME i ANY:

 

There is a boy there (Jest tam jakiś chłopiec).

There are some boys there (Są tam jacyś chłopcy).

Are there any boys there? (Czy są tam jacyś chłopcy?)

 

W języku angielskim używanym w Stanach Zjednoczonych spotyka się również w tym samym znaczeniu konstrukcje, które można potraktować jako swojego rodzaju uproszczenie:

 

There are boys there (Są tam “jacyś” chłopcy).

Are there boys there? (Czy są tam “jacyś” chłopcy?)

 

Ponieważ rodzajnik A wprowadza przedmiot lub osobę, o których wcześniej nie było mowy, a do której następnie odnosimy się poprzez THE, regułą jest, że THE zawsze będzie oznaczało “odbiorcę” danej akcji. Na przykład :

 

A child was given the mother (Dziecko zostało oddane matce).

The child was given a mother (Dziecku oddano matkę).

 

Dlatego w wypowiedziach: A child was given a mother, lub The child was given the mother mielibyśmy kłopoty ze zrozumieniem kto konkretnie komu został oddany.

 

Typowym wyrażeniem wprowadzającym rzeczownik policzalny poprzedzony rodzajnikiem A jest there is, tak jak Is there a boy in the office or is it empty? Jednak użycie lub nieużycie rodzajnika A zależy przede wszystkim od tego, czy rzeczownik jest policzalny, czy niepoliczalny, a dokładniej mówiąc od tego, jak dany mówca interpretuje konkretny rzeczownik. Stwarza to pewne problemy osobom uczącym się języka angielskiego, ponieważ wiele rzeczowników może zmieniać swoją “policzalność”, tak jak w:

 

He used bricks to build the house (Użył cegieł do budowy tego domu – “cegły” są tutaj policzalne.)

The house is built of brick (Dom jest zbudowany z cegły – “cegła” jako niepoliczalny materiał budowlany.)

 

She had many difficulties (Miała dużo trudności).

She had much difficulty (Miała duże trudności).

 

I’ve bought a melon

I’ve bought some melon.

 

Oto więcej przykładów z rzeczownikami, które mogą pojawiać się w różnych kontekstach raz jako policzalne, a raz jako niepoliczalne:

 

She was a beauty in her youth.

She had beauty in her youth.

The lambs were eating quietly.

There is lamb for menu today.

 

He’ll give a talk on Chinese art.

That’s foolish talk.

 

A: Would you like a cake?

B: No, I don’t like cake.

JAKIEGO POCHODZENIA JEST RODZAJNIK NIEOKREŚLONY A?

W praktycznym zastosowaniu, wiele rzeczowników niepoliczalnych może zostać zamienionych na policzalne, co oczywiście ma swoje konsekwencje w stosowaniu rodzajników. Jest to widoczne przede wszystkim, kiedy zaczynamy mówić o “jednostkach” wydzielonych z niepoliczalnej masy. Na przykład, tak jak w następującym dialogu:

 

A: Do you want tea or coffee? (Chcesz kawy czy herbaty?)

B: Can I have a coffee? (Czy mogę dostać jedną kawę?)

 

Podobnie:

 

He ordered two coffees and three beers (Zamówił dwie (filiżanki) kawy i trzy (butelki) piwa).

 

Możemy też mówić o “rodzaju” rzeczownika masowego, tak jak w:

 

This is a nice coffee (Opisowo: To jest dobry rodzaj kawy).

I like Brazilian coffees best (Najbardziej lubię kawy brazylijskie).

 

Często także odnosimy się w wypowiedzi do “pewnej ilości” czegoś, co na zwykle jest niepoliczalne:

 

I heard a crashing and a weeping in the kitchen (Usłyszałem w kuchni “jakiś” brzęk i “jakiś” szloch).

 

W języku ekspertów, często rzeczy, które dla laika stanowią niepoliczalną masę traktowane są jako jednostki. Na przykład, ogólnie mówimy a grass (trawa), ale botanik może powiedzieć grasses (trawy). Podobnie:

 

a gas – gases;

an ash – ashes, etc.

 

Natomiast wyrażenia: a kind of, a sort of, a brand of mogą zostać użyte, do tworzenia określeń zbiorowych, tak jak w:

 

What kind of car is it? Is it a Ford? (Jaka to marka samochodu? Czy to jest Ford?).

What kind of a car is it? Is it any good? (Jaki to samochód? Czy on jest dobry?). Podobnie:

 

What a book!

What book do you want?

 

Pamiętajmy także, że większość rzeczowników masowych może zostać zamienionych na policzalne przy pomocy określeń oznaczających jednostkę:

 

a slice of bread (kromka chleba)

a sheet of paper (kartka papieru)

a pinch of salt (szczypta soli)

a piece of information (jedna informacja)

a piece of furniture (jeden mebel)

a word of abuse (obraźliwe słowo)

 

Dokładnie taka sama sytuacja występuje w przypadku podawania miar rzeczowników masowych. Wspominaliśmy już przecież o takich przypadkach, jak:

 

a yard of cloth (jeden jard materiału)

an area of land (obszar lądu)

a gallon of gas (galon benzyny), etc.

 

 No i nie zapominajmy o kolokwialnych frazach typu:

 

Have a look.

Have a smoke.

Take a rest, etc.

RODZAJNIK A - RZECZOWNIKI NIEPOLICZALNE

Często przy pomocy ograniczających wyrażeń niosących mniej lub bardziej ukryte znaczenie a kind of możemy zakomunikować pewien szczególny aspekt u rzeczownika niepoliczalnego, który w tych przypadkach zamienia się na policzalny:

 

Life is hard (Życie jest ciężkie – mówimy generalnie o życiu wszystkich żywych istot).

Joan of Arc had a difficult life (Joanna D’Arc miała trudne życie – mówimy o jednym “indywidualnym” życiu.)

 

Podobnie w wypowiedziach typu:

 

He lived a happy life (Przeżył szczęśliwe życie).

The new life he began was not a happy life at all (Nowe życie, które zaczął nie było wcale szczęśliwe).

 

Jednak bez podkreślenia znaczenia a kind of wszelkie dodatki wprawdzie zawężają znaczenie niepoliczalnego rzeczownika, ale nie powodują automatycznie konieczności użycia rodzajnika A:

 

1. He respects life (Ma szacunek dla życia).

2. He respects national life (Ma szacunek dla życia narodu).

3. He respects English national life (Ma szacunek dla życia narodu angielskiego).

4. He respects English national life in the 18th century (Ma szacunek dla życia narodu angielskiego w XVIII wieku).

 

Podobnie będą budowane wypowiedzi, w których znowu określamy szczególny rodzaj danego rzeczownika niepoliczalnego w następujących porównaniach:

 

Your battery needs water ( = …każdy możliwy rodzaj wody).

Your battery needs distilled water ( = …każdy możliwy rodzaj wody destylowanej).

 

Hard water is water containing mineral salts that prevent soap from lathering.

 

Ale powiemy:

 

Jerseys give much milk.

Jerseys give a very rich milk.

 

Justice will prevail (Sprawiedliwość zwycięży).

A barbaric justice prevailed (Zwyciężyła barbarzyńska sprawiedliwość – w przeciwieństwie do the civilized kind).

Barbaric justice prevailed (Zwyciężyła barbarzyńska sprawiedliwośćsprawiedliwość zawsze była “barbarzyńska” i nie było innych).

 

It was painted yellow (To zostało pomalowane na żółto)

It was painted a bright yellow (To zostało pomalowane na jaskrawy żółty kolor).

W niektórych wypowiedziach wyrażanie sensu a kind of zależy po prostu od intencji mówcy, który albo chce zaakceptować swoją wypowiedź, albo nie. Dlatego obydwie poniższe wypowiedzi potraktujemy jako poprawne:

 

He treated her with a calculated indifference (Traktował ją z wyrachowaną obojętnością – zachowujemy znaczenie a kind of poprzez postawienie A).

He treated her with calculated indifference (ograniczamy tylko zakres znaczenia słowa indifference). Podobnie:

 

They were covered with a thick, white dust.

They were covered with thick, white dust,

 

ale w wypowiedziach podanych poniżej rodzajnik A jest już potrzebny:

 

He spoke with a peculiar intimacy in his voice.

He spoke with an abruptness that revealed his emotion.

He spoke with an originality that pleased.

 

Także, szczególnie w tekstach literackich, możemy spotkać rodzajnik A dodawany do rzeczowników niepoliczalnych w celu uzyskania lepszych środków wyrazu:

 

There was a warmth between them.

She was aware that there was an emptiness in her life.

RODZAJNIK A - JAK ZMIENIĆ RZECZOWNIK POLICZALNY NA NIEPOLICZALNY

Zmiana rzeczownika policzalnego na niepoliczalny jest w języku angielskim spotykana o wiele rzadziej, niż proces odwrotny, ale jednak istnieje i warto przy tym problemie przez chwilę się zatrzymać. Na początek przeanalizujemy przykłady ze słowem ALL:

 

She was all boy but proved to be girl enough to like dolls. (Opisowo: Była urodzonym chłopcem, ale okazała się dziewczynką na tyle, aby lubić lalki).

 

W powyższej konstrukcji nie mówimy oczywiście o pojedynczym chłopcu lub dziewczynce, a o cechach charakterystycznych dla tych grup. Innymi słowy zależy nam na wyrażeniu “chłopięcych” i “dziewczęcych” niepoliczalnych cech i dlatego rodzajnik A przestaje być potrzebny. Podobnie, w niemal poetyckim opisie księżyca:

 

The sky was all moon,

 

w którym chcemy jakby powiedzieć, że księżyc był tak wielki, że zasłaniał całe niebo. Porównajmy także:

 

He came into an office (Opisowo: Wszedł do jakiegoś pomieszczenia biurowego).

He came into office (Opisowo: Zajął oficjalne stanowisko).

 

Pochodną od specyficznego rodzajnika A – podobnie jak przy THE – jest A rodzajowe, czyli “generyczne” dodawane do rzeczowników policzalnych. Także i tutaj spotykamy zjawisko tworzenia ogólnych kategorii, w którym “jakiś” reprezentant rozszerza swoje znaczenie na wszystkich innych członków danej grupy. A zatem, w tego typu konstrukcjach A ma znaczenie every lub any. Pamiętajmy jednak, że nigdy w tych przypadkach nie mówimy o jakimś szczególnym miejscu i czasie, i każda wypowiedź ma charakter generalny, tak jak w:

 

The best way to learn a language is to live among its speakers (Najlepszym sposobem nauczenia się “każdego” języka jest mieszkanie wśród osób nim mówiących).

One should give a child plenty of encouragement (Opisowo: Każdemu dziecku powinno się dawać dużo zachęty).

 

W ostatnim przykładzie a child można po prostu zastąpić przez children bez  zmiany sensu wypowiedzi. Także wypowiedź: A physicist is a scientist oznacza, że Każdy fizyk jest naukowcem. Podobnie:

 

A violet is a lovely flower (Fiołek jest ślicznym kwiatkiem).

A tiger can be dangerous (Tygrys może być niebezpieczny).

A hill is the opposite of a valley. (Wzgórze jest przeciwieństwem doliny).

A bicycle has two wheels (Rower ma dwa koła).

A friend can betray you (Przyjaciel może cię zdradzić – teoretyczna uwaga na temat “przyjaciół”, w ogóle).

 

A także:

 

A whale suckles its young.

A whale, which is a mammal, suckles its young.

 

Ale nie: *A beaver and an otter build dams, ponieważ tego typu wypowiedź nie niesie ze sobą “ogólnego” – rodzajowego – sensu.

 

Możliwe są również konstrukcje z “ograniczonym” sensem ogólnym:

 

A white horse is a noble animal.

A horse with a broken leg cannot run (Każdy koń…).

A certain gorilla became extinct long ago.

RODZAJNIK A - KIEDY MAMY DO CZYNIENIA Z UTRATĄ INDYWIDUALNEGO ZNACZENIA

W języku angielskim łatwo jest zaobserwować tendencje utraty indywidualnego znaczenia niesionego przez rodzajniki w przypadkach, gdy zaczynają się one odnosić do całej klasy lub gatunku. W konsekwencji, rozróżnianie przedstawicieli – lub grupy przedstawicieli – należących do danej klasy lub gatunku zostaje zneutralizowane. Stąd, możliwe są konstrukcje takie jak:


A tiger can be dangerous

The tiger can be dangerous

Tiger can be dangerous


Zgodzimy się na pewno, że sens tych trzech powyższych wypowiedzi jest cały czas taki sam. Podobnie, trudno mówić o zasadniczej różnicy w znaczeniach trzech kolejnych wypowiedzi:


A housewife has a harder life than an office worker.

The housewife has harder life than the office worker.

Housewives have a harder life than office workers.


Gdzie zatem musimy być ostrożni? Na pewno w wypowiedziach, kiedy dany obiekt przestaje być traktowany jako przedstawiciel całej kategorii. Zatem poprawna jest konstrukcja:


The whale is becoming extinct (Wieloryb staje się gatunkiem ginącym

ale nie możemy powiedzieć: *A whale is becoming extinct, ponieważ każdy wieloryb nie może się stawać ginącym gatunkiem.


Podobnie w wypowiedzi: The lion is the king of beasts (Lew jest królem zwierząt) – the king nie może zostać zastąpione przez a king, bo chociaż “król” zwykle bywa tylko jeden, to jednak mówimy o wszystkich lwach. Natomiast nie ma tego ograniczenia w:


A German is a good musican (“Każdy” Niemiec jest dobrym muzykiem).

Germans are good musicians,

The Germans are good musicians, a nawet:

The German is a good musician,


gdzie znowu przekazujemy jedno znaczenie, że cechą narodową Niemców jest dobry słuch muzyczny.


Rodzajnik A w odniesieniu do całej kategorii (rodzaju) może się także  pojawiać z czasownikami w czasie przeszłym, ale nadal w konstrukcjach mających znaczenie ogólne:


In Roman times a soldier fought with a sword (W czasach rzymskich żołnierz walczył mieczem).


W wypowiedziach, gdzie rodzajnik nieokreślony ma sens “ogólny”, taki sam powinien być także otaczający go kontekst. Porównajmy – bardziej dla celów teoretycznych, niż praktycznych – wypowiedzi w “otoczeniu” specyficznym i rodzajowym (ogólnym):


A hyena haunts African planes (sens ogólny).

A hyena haunts my backyard (sens specyficzny)


Warto także zapamiętać, że sens ogólny i specyficzny rodzajnika mogą sąsiadować ze sobą w jednej konstrukcji:


A horse (= any) has a mane ( = one).


Także:


A soldier fought with a sword.

A rabbit lives in a hole.


Natomiast konstrukcja ograniczająca (a restrictive modifier) może zmienić rodzajowe zastosowanie rodzajnika A z rzeczownikami policzalnymi tylko w zastosowanie rodzajowe – ograniczone:


A boy who tells lies should be punished (Chłopiec, który kłamie powinien być ukarany – w szerszym znaczeniu: Każdy chłopiec, który…)


Można również, na przykład przy pomocy which, zbudować konstrukcję “nieograniczającą”, ale tylko dla wyrażenia generalnej prawdy. Poprawna jest zatem konstrukcja typu:


A whale, which is a mammal, suckles its young (Wieloryb, który jest ssakiem, karmi piersią swoje młode),


natomiast nie można powiedzieć: *A whale, which is a mammal, has been attacking one ship, ponieważ w tej wypowiedzi byłaby sprzeczność pomiędzy wyrażeniem kategorii poprzez a whale,  a specyficznym obiektem ataku, czyli one ship. W wypowiedziach typu:


What a man is to do in such a case?


pozornie mamy do czynienia z użyciem A w sensie ogólnym, które jednak w praktyce “zasłania” sens specyficzny, bo przecież jest jasne, że a man znaczy tutaj to samo co one man.


Najbardziej abstrakcyjną kategorię  rodzajnik A – w połączeniu z rzeczownikiem policzalnym – tworzy w wypowiedziach, gdzie następuje połączenie z czasownikami łączącymi BE i BECOME, tak jak w:


John is a scientist (Jan jest naukowcem).


W powyższej wypowiedzi a scientist nie funkcjonuje jako specyficzny rzeczownik, a tylko pełni rolę opisową, podobną do funkcji przymiotników. Dlatego możemy powiedzieć w tym samym znaczeniu: John is a Pole i John is Polish, ale nie będzie poprawną konstrukcją *John is a certain scientist. (Charakter opisowy wyrażenia a scientist można także udowodnić poprzez fakt, że w powyżej cytowanym przykładzie zmiana szyku daje również błędną konstrukcję: *A scientist John). Duży stopień abstrakcji tych wypowiedzi wyklucza również konstrukcję typu:


*John was studying to be the scientist (Jan się uczył na naukowca – jedyna możliwa poprawna forma jest tutaj a scientist).


A oto kilka innych typowych wypowiedzi opartych na powyższych zasadach:


John thinks he’s a Napoleon (Jan myśli, że jest Napoleonem).

This is an apple not a pear (To jest jabłko a nie gruszka).

The earth is like a ball (Ziemia podobna jest do piłki).

A hill is the opposite of a valley (Wzgórze jest przeciwieństwem doliny).


Oraz w ograniczonym sensie ogólnym:


John is a boy of seventeen.

Paganini was a great violinist.

John became a famous scientist.

What a miserable day it is!


Porównajmy także znaczenia w:


Our first ancestor was a man (Opisowo: Naszym pierwszym przodkiem był konkretny człowiek; mogę nawet podać jego imię: Adam.)

Our first ancestor was the man (…konkretny, którego historię znamy)

Our first ancestor was man (w sensie ogólnym: człowiek, a nie zwierzę).

SixPack English

Jeśli chcesz dowiedzieć się więcej na temat przedimków i wynieść swój angielski na wyższy poziom, to zapraszamy do zapoznania się z ofertą naszych kursów SixPack English. To autorska metoda nauki języka angielskiego przeznaczona do samodzielnej nauki. Nasze kursy to lekcje wideo i audio, zeszyt ćwiczeń jest dodatkiem, który pomoże uporządkować Ci zdobytą wiedzę. Z kursami SixPack English w 3 miesiące przełamiesz bariery językowe i zaczniesz porozumiewać się bez stresu!

BEZPŁATNY MATERIAŁ

Share:

Facebook
On Key

Related Posts

CZAS TERAŹNIEJSZY CIĄGŁY

CO OPISUJE CZAS TERAŹNIEJSZY CIĄGŁY? W przeciwieństwie do present simple, czas teraźniejszy ciągły (present continuous) opisuje wydarzenia dynamiczne w „środku”,

CZAS TERAŹNIEJSZY PROSTY

CZAS TERAŹNIEJSZY PROSTY Statystyka mówi, że ponad 95 (!) procent wszystkich zastosowań czasów w wypowiedziach w języku angielskim stanowią czasy

IMIESŁÓW, CZYLI PARTICIPLE

FUNKCJE IMIESŁOWÓW W JĘZYKU ANGIELSKIM Imiesłów w języku angielskim pełni funkcje czasownikowe i przymiotnikowe. Tak zwany, imiesłów współczesny (present participle)

0 responses on "RODZAJNIK NIEOKREŚLONY"

Zostaw wiadomość

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Panel logowania

Quest Shop

FREE
VIEW